Ondernemende vaardigheden
Video/Tekst

Consent besluitvormingsproces

Les 19 Hoofdstuk 2 Module 3

Het nadeel van 'polderen'

Bij consent besluitvorming zoeken we niet naar unanimiteit van de betrokkenen voor een voorstel, maar we zoeken naar eventuele onoverkomelijke bezwaren voor het voorstel. Veel van de besluitvorming die plaatsvindt in organisaties gaat door middel van consensus. Dit neemt zeer veel tijd in beslag en levert vaak een sub-optimaal resultaat. De Nederlandse overheid gaat prat op het 'polderen' maar als je kijkt naar de complexiteit van de regelgeving en consistentie van beleid dan toont dit ook de schaduwzijde hiervan. Het consent besluitvormingsproces is in complexe systemen, wat organisaties vaak zijn, een veel effectiever middel. Dit vraagt wel een duidelijk proces en een gedegen voorbereiding. Maar goed, wel besluit vraagt dit niet?

Consent vs. Consensus

Wat is het verschil? Consensus wordt vaak gebruikt in de betekenis van unanimiteit: een besluit is pas genomen als alle deelnemers hier ‘voor’ zijn. Voordeel hiervan is dat de ‘dictatuur van de meerderheid’ wordt voorkomen en dat ook rekening wordt gehouden met de belangen van de minderheid. Nadelen zijn dat het kan leiden tot waterige compromissen en dat het veel tijd kan kosten om deze te bereiken. Vraag jezelf eens af of unanimiteit wel altijd nodig is.

Besluitvorming op basis van consent is één van de sociocratische basisprincipes voor het organiseren van effectieve samenwerking en besluitvorming. Het houdt in dat een besluit wordt genomen, wanneer geen van de aanwezigen overwegend bezwaar heeft tegen het besluit. Het is dus niet nodig dat iedereen 100% ‘voor’ is, maar dat elke deelnemer voldoende ‘voor’ is om het besluit te kunnen en willen (laten) uitvoeren.

Sociocratie

De origine van dit proces ligt in de sociocratie. 

Sociocratie (van het Latijnse socius, medemens, en het Griekse kratein, regeren) is een bestuursvorm die uitgaat van gelijkwaardigheid van individuen. Die komt niet tot uiting in de one man, one vote van de democratie maar in het principe dat een besluit alleen genomen kan worden wanneer alle aanwezigen geen overwegend beargumenteerd bezwaar hebben tegen het nemen van dat besluit. Dit principe wordt het consentbeginsel genoemd.

Gerard Endenburg heeft dit concept in de jaren '70 van de twintigste eeuw uitgewerkt in zijn elektrotechnische bedrijf. Dit resulteerde in de formele sociocratische kringorganisatiemethode die in een aantal bedrijven in Nederland en in het buitenland toegepast (oa bij Fabrique).

Tegenwoordig worden sociocratische aspecten gecombineerd met de bewezen principes van Lean en Agile in Sociocracy 3.0

Hoe werkt dit besluitvormingsproces?

Voorbereiding

Om dit proces goed te kunnen doorlopen is het belangrijk om een voorbereid voorstel te hebben waarover een besluit moet worden genomen. Daarnaast is het van belang dat allen die betrokken of beïnvloed zijn door dit besluit betrokken zijn in de besluitvorming (of gedelegeerd en gemandateerd). Tot slot, om dit proces effectief te laten verlopen dient er een facilitator te zijn aangewezen. Dit kan een externe facilitator zijn of iemand die deze rol op zich neemt. Dan kan het besluitvormingsproces echt beginnen.

Stap 1 - Presenteer voorstel

Een persoon presenteert een voorgestelde oplossing die van tevoren is gestuurd. Het helpt als hierbij een uniform format wordt gebruikt zodat de juiste variabelen kunnen worden meegenomen in het voorstel. Deze persoon 'sponsort' het voorstel en beschrijft het aan de groep die de beslissing neemt.

Stap 2 - Verhelderende vragen

De beslissers krijgen de gelegenheid voor het stellen van verhelderende vragen. Het is niet een moment voor discussie of debat. Het gaat erom dat iedereen het voorstel begrijpt.

Stap 3 - Korte reacties ronde

In deze ronde doen we een korte inventarisatie hoe de beslissers tegenover dit voorstel staan. Wederom geen discussie, maar een korte reactie van een of enkele zinnen.

Stap 4 - Consent ronde

De facilitator zoekt naar consent in deze stap. Als de beslissers allen positief tegenover het voorstel staan kan er snel een besluit worden genomen. Aangezien er geen bezwaren naar voren zijn gekomen is het besluit per direct genomen en kan men door naar het volgende agendapunt. Consent gaat over acceptatie versus goedkeuring. Dus niet "Zou ik het op deze manier doen?" maar "Kan ik ermee leven".

Bezwaar geconstateerd

Tijdens de consent ronde vraagt de facilitator aan iedere deelnemer: "Heb je een onoverkomelijk bewaar tegen dit voorstel?".

Indien deze bezwaren zijn vastgesteld en gehoord kan en voor de volgende vijf strategieën kiezen:

  1. Facilitator wijzigt het voorstel - Op basis van de geleverde bezwaren kan de facilitator een gewijzigd voorstel ter besluit voorstellen.
  2. Rondvraag: "Hoe zou jij dit oplossen?" - Iedere deelnemer wordt gevraagd om hun oplossing voor de bezwaren te delen. Deze oplossingen kunnen worden toegevoegd aan het voorgelegde besluit.
  3. Korte dialoog met 2-3 personen - Het kan zijn dat er een gebrek is aan informatie of een verschil van inzicht. In een korte dialoog met een beperkt aantal deelnemers worden deze inzichten besproken met tot doel dat dit leidt tot een verrijkt voorstel.
  4. Vrije discussie met wijziging tot gevolg - De gehele groep wordt betrokken in een open discussie met het doel een wijziging van het voorstel. Hier dient de facilitator scherp te blijven op het doel.
  5. Verwijs naar een subgroep voor een nieuw voorstel - Als na meerdere rondes met niet tot een oplossing komt wordt een subgroep aangesteld die een nieuw voorstel gaat voorbereiden.


Keuze 1 t/m 4 leiden direct tot een gewijzigd voorstel dat opnieuw wordt voorgelegd voor consent. Keuze 5 zal op een ander tijdstip weer worden voorgelegd, wanneer de subgroep met een hernieuwd voorstel komt.

Pen

Bel mij!

Laat je gegevens achter en wij nemen contact met je op!